Kısaca UYAP - (Ulusal Yargı Ağı Projesi)

Günümüzde hukuka duyulan güvenin sarsılmasının en önemli nedeni özellikle ülkemizde uzun yargılama süreleridir. Vatandaş gün içinde yaşadığı sorunlar karşısında hukuki imkanları olduğunu az çok bilse de yargılama sürelerinin uzunluğundan kaynaklı hiçbir şekilde yargıya başvurmak istemiyor. Bu konu eski Türk filmlerine dahi konu olmuştur. Kemal Sunal’ın "Davacı" filmini bilmeyen yoktur.

UYAP da bu tür yargılama sürelerini kısaltmak için ve mahkemelerde oluşan kırtasiye masraflarını azaltmak için geliştirilen e-dönüşüm sürecinde e-devlet ayağını oluşturan bilişim sistemidir. Başta hakim ve savcılar olmak üzere vatandaşların kullanımına açılmıştır.
 Burada UYAP çeşitli devlet kurumlarıyla örneğin MERNİS, POLNET, TAKBİS, SGK vb. entegrasyonu sağlanarak birimler arasındaki veri alışverişi en kolaya indirgenmiştir.

UYAP uygulamaları:

Avukat Portalı: Avukatlar kendi hukuk bürolarında internet üzerinden vekaleti bulunduğu dosyayı inceleyebilmekte, vekaleti olmayan dosyaları da hakim onayıyla inceleyebilmektedirler. Avukatların bu bilgi sistemi ile duruşmaya girmek dışında tüm işlemlerini yapabilir hale gelmesi amaçlanmıştır

Vatandaş Portalı: Vatandaş da TC kimlik numarası ile sisteme girip hakkında açılan dava var mı yok mu ve onunla ilgili bilgi alabilmektedir. Bununla birlikte e-devlet ile entegrasyonuyla vatandaşların mobil imza ile vatandaş portalına bağlanarak dava dosyası açabilmeleri, harç ödeyebilmeleri, yetkileri dahilinde sistemdeki dosyaları inceleyebilmeleri sağlanmıştır.

Kurum Portalı: Şirketinizin/kurumunuzun dahil olduğu davaları elektronik ortamda takip edebilmesi içindir.

Bilirkişi Portalı: Bilirkişilerin adliyeye gitmeden dosyayı incelemeleri, raporlarını hazırlayarak yine elektronik ortamdan teslim etmeleri gibi kolaylıklar sağlayan yargılama sürecini hızlandırıcı nitelikte özellikleri bulunur.

UYAP sms bilgi sistemi: Abone olunması ile başlayan her türlü dava ile ilgili bilgilendirme sağlayan bir sistemdir.

Bilgi Bankası: Proje çerçevesinde geliştirilen Bilgi Bankası ve kişisel bilgisayarlara kurulabilecek UYAP Mevzuat Programı sayesinde tüm mevzuat ve içtihatlar en güncel haliyle hâkim ve savcılarımız ile diğer yargı personelimize ve hatta vatandaşlarımıza bilgi olarak sunulmaktadır.



Sistemin eskiye nazaran çok daha iyi olduğu inkar edilemez fakat her yeni projede olduğu gibi eksikleri bulunmaktadır. Özellikle yaygın bir eleştiri olan UYAP avukat bilgi sisteminin MERNİS, POLNET gibi sorgu ekranlarına doğrudan erişimi olması gerektiği savunulmuştur. Böylece avukat örneğin icrada karşı tarafın gayrimenkullerini görebildiği takdirde ona göre icra talebi isteyecektir. Bunun için ayrıca icra müdürlüğünün uğraşmasına gerek yoktur. 

Bir başka eleştiri ise YARSAV’ın öne sürdüğü projenin adalet bakanlığı tarafından yürütülmesinin "Hakim ve savcıların yargıda bağımsızlık ilkesini tehlikeye attığı" görüşüdür.

Sonuç olarak hukuk dilinin sadeleşmesi ve teknolojinin gelişmesiyle beraber bu tür uygulamaların ilerde daha çok rağbet göreceği hatta vatandaşların avukatlara ihtiyaç duymadan kendi hukuki menfaatlerini koruyabilmek amacıyla dava açabilmeleri, gerekli şartları sağlayan davaların sanal mahkemelerde görülebileceği bir gelecek hayal değildir. Burada önemli olması gereken adı üstünde ulusal olan bir projeyi kişiselleştirmeyerek toplumun her kesiminden gelen yapıcı eleştirileri değerlendirmek ve sisteme entegre etmek olmalıdır.

Semih Reka