10 Maddede Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması

İngiltere’de ortaya çıkmış, özellikle 1950’li yıllardan sonra Kara Avrupası ceza hukukuna girmiştir. Türk hukukuna ilk kez 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu m.23 ile girmiş ve daha sonra CMK'ya aktarılarak yetişkinler için de uygulama alanı bulmuştur.

Bir suça ilişkin kamu davasının yargılaması sonucunda sanığın suçlu bulunması halinde verilecek ceza hükmünün açıklanmasının, belirli koşulların gerçekleşmesine bağlı olarak ertelenmesi anlamına gelmektedir. Hükmün hukuki sonuç doğurmamasıdır. Kesinleşmiş bir mahkumiyet hükmü olmadığından hukuk mahkemesi bakımından bağlayıcı bir yönü bulunmamakta.

Gerçekleşmesi için aranan koşullar:

  1. Hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası olmalıdır. Adli para cezasının miktarında bir sınırlama mevcut değil. Hapis cezasının miktarının sınırı aşılmamak kaydıyla, hapis cezasıyla birlikte adli para cezasının uygulandığı hallerde de hükmün açıklanması ertelenebilir.
  2. Kişi birden fazla suç işlemişse bunların her biri bakımından erteleme koşulları ayrı ayrı değerlendirilir.
  3. Hükmün açıklanmasına engel olan husus daha önce kasıtlı suçtan dolayı hapis veya adli para cezasına kesinleşmiş mahkumiyettir. Daha önceden işlenen taksirli bir suçtan mahkumiyet veya kasıtlı suçtan dolayı güvenlik tedbirine hükmedilmesi hükmün açıklanmasının ertelenmesine engel değil.
  4. Suç, soruşturması veya kovuşturması şikâyete bağlı suçlardan olmalıdır. (CMK m.231/13)
  5. Mahkemece sanığın kişisel özellikleri ile “duruşmadaki tutum ve davranışları" göz önünde bulundurularak yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaate varılması gerekir. Bu kanaate ne şekilde varıldığı somut ve gerekçeli olarak kararda belirtilmelidir.
  6. Daha önceden kurulan hükmün açıklamasının ertelenmesi kararı yeni işlenen suç açısından hükmün açıklanmasının ertelenmesi kararına engel oluşturmaz.
  7. Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı maddi zarar aynen iade, suçtan önceki haline getirme veya tazmin suretiyle tamamen giderilmelidir. Sanık bu koşulu derhal yerine getiremeyecekse aylık taksitler halinde tamamen ödemesi suretiyle de hükmün açıklanmasının ertelenmesi mümkündür. Zarar, sanık adına onun bilgisi, rızası tahtında üçüncü kişiler tarafından giderilebilir.
  8. Mağdurun davaya katıldıktan sonra ölmesi halinde mirasçılar katılanın haklarını takip etmek üzere davaya katılabilirler.
  9. Sanığın kabul etmemesi halinde hükmün açıklanmasının ertelenmesine karar verilemez.Hükmün açıklanmasının ertelenmesine ilişkin karara karşı itiraz kanun yolu açıktır.
  10. Hükmün açıklanmasının ertelenmesi kararının verilmesi halinde sanık, 5 yıl denetim süresine tabi olur. Denetimli serbestlik hükümlerine uyulmaz ya da bu süreler içinde kasten suç işlenirse ya hüküm açıklanır ya da mahkemenin takdiri ve de koşulların bulunması halinde seçenek yaptırım ya da cezanın ertelenmesi yoluna gidilir. 

Merve Kılıç