Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne Başvuru Şartları

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi birçok temel hak ve özgürlüğü tanımakta ve bunların korunması için güvenceli bir yargısal denetim sistemi getirmektedir. Sözleşmede tanınan temel hak ve özgürlükleri sözleşmeyi imzalayan bir devlet tarafından ihlal edilen kişiler bu devlete karşı AİHM’e “bireysel başvuru” denen bir usulle başvurabilirler.



Başvuru şartları



1) Bir kişinin mahkemeye başvurabilmesi için öncelikle aleyhine başvuracağı devletin iç hukuk yollarını tüketmiş olması, orada hakkını aramış olması gerekir.

2) İç hukuk yollarını tükettikten sonra olumsuz sonuç alırsa, nihai kararı aldıktan 6 ay içinde yazılı olarak AİHM’e başvurabilir.

3) Mahkeme başvuruyu ön koşullar açısından inceler.(Kabul edilir veya edilemezlik bakımından)

4) Kabul ederse “esastan inceleme" safhasına geçilir.(Burada mahkeme esas hakkında kararını vermeden önce taraflara dostane çözüm yolunu sunabilir.)

5) Devlet ve bireysel başvuru sahibi dostane çözüm yoluyla bir sonuca varamazlarsa, mahkeme keşif yapar,tanık dinler.Mahkeme başvuru sahibinin hakkının devlet tarafından ihlal edildiği kanısına varırsa devleti tazminata mahkum eder.Mahkemenin sözleşmeye aykırı işlemi iptal etme gibi bir yetkisi yoktur. Devlette, mahkeme tarafından AİHS’e aykırı bulunan eylem ve işlemini geri almak zorunda değildir.

AİHM’in kararları bağlayıcıdır ancak bu kararların cebr-i icrası mümkün değildir.Mahkemenin kararlarının uygulanıp uygulanmadığı Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi tarafından denetlenir.

Türk mahkemesinin kararının AİHS’e aykırı olduğu, AİHM’in kararıyla tespit edilmişse,ilgili kişi AİHM’in kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde, AİHS’e aykırı karar veren Türk mahkemesinden yargılamanın yenilenmesini talep edebilir.

Gamze Yel