Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

Avrupa tipi Anayasa yargısını benimsemiş olan bazı ülkelerde, bireylere doğal hukuk yolları dışında anayasa mahkemesine başvuru imkanı da sağlanmıştır. Buna ‘’anayasa şikayeti’’ denir. Bireysel başvuru bizim hukukumuza 12 eylül 2010 referandumu ile girmiştir. Burada öncelikli olarak varlık nedeni anayasada güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerin ihlali gerçekleşmişse ihlali ve sonuçlarını ortadan kaldırmaktır. İkinci olarak ise; kararlarının olumlu etkisiyle hakların ihlal edilmesini önlemektir. Tabi ki anayasa mahkemesine bireysel başvuru belki de çok sıkı diyebileceğimiz hem şekil hem maddi şartlara tabi tutulmuştur.

Şekil şartları: 

  •  Anayasa mahkemesine bireysel başvuruda avukat tutmak zorunda değilsiniz kişi kendi başına da gerekli belgeleri hazırladıktan sonra bireysel başvurusunu yapabilir fakat eğer avukat tutmuşsanız ya da kanuni temsilciniz varsa vekaletname veya yetki belgesinin ek olarak sunulması gereklidir.
  • Bireysel başvuru formunu anayasa mahkemesinin internet sitesinden temin edebilirsiniz.
  • Anayasa Mahkemesine gönderilecek bireysel başvuru formunun nasıl doldurulacağına ilişkin açıklamalar başvuru kılavuzunda yer almaktadır. Bu kılavuz tüm adliyeler ve ceza infaz kurumlarından temin edilebileceği gibi buna ayrıca Anayasa Mahkemesinin internet sitesinden de erişilebilir. ( http://www.anayasa.gov.tr/bireyselBasvuru/Formlar_Belgeler/index.html)
Şekil şartları dikkatlice okunmalı ve özen gösterilmelidir aksi takdirde başvuru şekil şartlarına uymamaktan ret verilecektir ki bireysel başvuruların en çok ret edilmesinin sebeplerinden biridir başvuru şekil şartları.

Maddi şartlar:

Maddi şartlar ise aslında üzerinde daha çok durulması gereken bir konudur.

  • Anayasa Mahkemesi, 23/09/2012 tarihinden sonra kesinleşen nihai işlem ve kararlar aleyhine yapılacak bireysel başvuruları incelemektedir.
  • Kişilere bu yola başvurmadan önce ihlale neden olduğunu ileri sürdükleri işlem, eylem ya da ihmal için “kanunda öngörülmüş idarî ve yargısal başvuru yollarının tamamını” tüketmiş olmaları zorunluluğu getirilmektedir. 
  • Anayasa “Mahkemenin, Anayasanın uygulanması ve yorumlanması veya temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi açısından önem taşımayan ve başvurucunun önemli bir zarara uğramadığı başvurular ile açıkça dayanaktan yoksun başvuruların kabul edilemezliğine karar verebilir”. Bu cümleden diğer şartları taşısa dahi Mahkemenin iki tür başvuruya bakmayabileceğini sonucunu çıkarabiliriz. İlki açıkça dayanaktan yoksun olan başvurulardır. Diğeri ise başvurucunun önemli bir zarara uğramadığı ve aynı zamanda Anayasanın uygulanması ve yorumlanması ya da temel hakların kapsamının ve sınırlarının belirlenmesi açısından önem taşımayan başvurulardır.
  • Bireysel başvuru yoluna ancak temel hakkın ihlalinden şahsen mağdur durumda bulunan kişi gidecektir.
  • Bireysel başvuru süreside kanun yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gündür. Bu süreyi aşan başvurular başkaca bir inceleme yapılmaksızın reddedilir. Başvuru süresinin başlangıç tarihinin belirlenmesi hususunda başvurucunun nihai karardan yeterince bilgi sahibi olması aranmaktadır.
Anayasa mahkemesine bireysel başvuru yolu vatandaşlar için önemli bir hak olmasına karşın başvuru yapılırken çok dikkatli olmayı gerektirmektedir. Mağdur edilen hakkınızın ne olduğunu çok iyi saptayıp ona göre başvurulmalı ve şekil şartlarına muhakkak uyulmalıdır aksi takdirde haklı olsanız dahi başvurunuz reddedilebilir.