Mesafeli ve Taksitli Satış Sözleşmelerinin Nitelikli Özellikleri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

28 Mayıs 2014 tarihinde yürürlüğe giren ve herkesin gündelik hayatında sıklıkla tarafı olduğu tüketici işlemlerinde önemli değişiklik ve yenilikler ihtiva eden 6502 sayılı Tüketici Kanunu, kendisini takip eden yönetmeliklerin peşi sıra yayınlanıp yürürlüğe girmesi ile birlikte bambaşka bir kurallar silsilesini de beraberinde getirmiştir. Gelişen teknoloji ve tüketim marjının toplumda oldukça artması ile birlikte Mesafeli Sözleşmeler ve Taksitle Satış Sözleşmelerinin bağlandığı rejim son derece mutlak ve yeni kurallar barındırmakta olup, yeni dönemde bu kuralların neler olduğunun irdelenmesi büyük önem arz etmektedir.

 

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ve Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

6502 sayılı Kanunda genel hatlarıyla ele alınan Mesafeli Sözleşmeler, 27 Kasım 2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan, 27 Şubat 2015 yürürlük tarihli Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ile detaylı şekilde düzenlenmiş ve tüketicilere hizmet ya da ürün sunan kişi ve kurumlara iştigal alanları bakımından önemli yükümlülükler getirmiştir. Yönetmelik, mesafeli sözleşmeleri, satıcı ya da sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı olmadan mal veya hizmetin daha önceden uzaktan pazarlanmasına yönelik olarak oluşturulmuş bir sistem çerçevesinde, taraflar arasında sözleşmenin kurulduğu ana kadar ve kurulduğu an da dahil olmak üzere uzaktan iletişim araçları (mektup, katalog, telefon, faks, radyo, televizyon, e-posta, SMS, internet vb.) kullanılmak suretiyle kurulan sözleşmeler olarak tanımlamıştır.

 

Ön Bilgilendirme Yükümlülüğü

Mülga yönetmelikte olduğu gibi, işbu düzenlemede de mesafeli sözleşmenin kurulmasından önce (ya da kendisine sunulan benzer minvalde bir teklifin kabulünden önce) tüketiciye aşağıdaki hususları içeren bir bilgilendirmenin yapılması zorunludur. Yönetmelikin 5. Maddesi uyarınca önbilgilendirmede belirtilecek hususlar şöyledir:

a) Sözleşme konusu mal veya hizmetin temel nitelikleri,

b) Satıcı veya sağlayıcının adı veya unvanı, varsa MERSİS numarası, (Mersis numarası yeni bir zorunluluk olarak düzenlemede yer bulmuş olup, Şirketlerimizin Mersis numaralarını ön bilgilendirme formunda belirtmeleri gerekecektir.)

c) Tüketicinin satıcı veya sağlayıcı ile hızlı bir şekilde irtibat kurmasına imkân veren, satıcı veya sağlayıcının açık adresi, telefon numarası ve benzeri iletişim bilgileri ile varsa satıcı veya sağlayıcının adına ya da hesabına hareket edenin kimliği ve adresi,

ç) Satıcı veya sağlayıcının tüketicinin şikâyetlerini iletmesi için (c) bendinde belirtilenden farklı iletişim bilgileri var ise, bunlara ilişkin bilgi, (Bu düzenleme uyarınca, Çağrı Merkezi ya da Müşteri Hizmetleri numarasını ayrı olarak belirtmemiz artık yasal bir zorunluluktur.)

d) Mal veya hizmetin tüm vergiler dâhil toplam fiyatı, niteliği itibariyle önceden hesaplanamıyorsa fiyatın hesaplanma usulü, varsa tüm nakliye, teslim ve benzeri ek masraflar ile bunların önceden hesaplanamaması halinde ek masrafların ödenebileceği bilgisi, (Düzenleme uyarınca tüketicinin yapacağı bilcümle ödemelerin tam detaylı olarak verilmesi gerekecektir.)

e) Sözleşmenin kurulması aşamasında uzaktan iletişim aracının kullanım bedelinin olağan ücret tarifesi üzerinden hesaplanamadığı durumlarda, tüketicilere yüklenen ilave maliyet,

f) Ödeme, teslimat, ifaya ilişkin bilgiler ile varsa bunlara ilişkin taahhütler ve satıcı veya sağlayıcının şikâyetlere ilişkin çözüm yöntemleri, (Yeni bir düzenlemedir.)

g) Cayma hakkının olduğu durumlarda, bu hakkın kullanılma şartları, süresi, usulü ve satıcının iade için öngördüğü taşıyıcıya ilişkin bilgiler, (İade hakkında hangi kargo firmasıyla nasıl iade yapılabileceği detaylı olarak yazılmalıdır)

ğ) Cayma bildiriminin yapılacağı açık adres, faks numarası veya elektronik posta bilgileri, (Yeni bir düzenlemedir.)

h) 15 inci madde uyarınca Cayma hakkının kullanılamadığı durumlarda, tüketicinin cayma hakkından faydalanamayacağına ya da hangi koşullarda cayma hakkını kaybedeceğine ilişkin bilgi, (Yeni bir düzenlemedir.)

ı) Satıcı veya sağlayıcının talebi üzerine, varsa tüketici tarafından ödenmesi veya sağlanması gereken depozitolar ya da diğer mali teminatlar ve bunlara ilişkin şartlar, (Yeni bir düzenlemedir.)

i) Varsa dijital içeriklerin işlevselliğini etkileyebilecek teknik koruma önlemleri, (Yeni bir düzenlemedir.)

j) Satıcı veya sağlayıcının bildiği ya da makul olarak bilmesinin beklendiği, dijital içeriğin hangi donanım ya da yazılımla birlikte çalışabileceğine ilişkin bilgi, (Yeni bir düzenlemedir.)

k) Tüketicilerin uyuşmazlık konusundaki başvurularını Tüketici Mahkemesine veya Tüketici Hakem Heyetine yapabileceklerine dair bilgi.

Yönetmelik uyarınca; işbu ön bilgilendirme formunda yer alan hususlar, sonradan kurulacak mesafeli sözleşmenin de ayrılmaz bir parçasıdır. Bu bağlamda işbu hususlar, tüketiciye mal veya hizmet sağlayan taraf için bağlayıcı konumda olacaktır.Yine, olası ihtilafta, ön bilgilendirme yapıldığına ilişkin ispat yükü tüketiciye mal veya hizmet sağlayan tarafa aittir. Yönetmelikin 6. maddesi, işbu ön bilgilendirmenin yöntemini düzenlemiş olup; yeni bir düzenleme olduğundan detaylıca incelenmelidir.



Madde düzenlemesi uyarınca;

Bilgilendirme en az 12 punto büyüklüğünde,

Açık, sade ve anlaşılabilir bir dilde yazılmalı,

Yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı (SMS, e-posta, internet, disk, CD, DVD, hafıza kartı vb) ile tüketiciye sunulmalı,

Sözleşmenin internet yoluyla kurulması halinde, normal ön bilgilendrme yükümlülüğü saklı kalmak kaydıyla, yukarıda sayılı (a), (d), (g) ve (h) bendinde yer alan bilgiler AYRICA ödeme yapılmasından hemen önce tüketiciye gösterilmeli.

Bu önemli düzenleme kapsamında; tüketiciye önce ön bilgilendirme formu sunulmalı, akabinde ödeme noktasına gelinmeden evvel yeni bir pop up sayfası açılarak ya da ödeme öncesi teyit edilmesi

açısından ek bir form olarak iletilerek işbu 4 madde bir kez daha gösterilmelidir.

Herhangi bir gönderim kısıtlamasının uygulanıp uygulanmadığı ve hangi ödeme araçlarının kabul edildiği sipariş tam olarak verilinceye kadar açık bir şekilde sunulmalıdır. Telefonda satış hizmetleri söz konusu olduğunda, tüketiciye mal veya hizmet sağlayan tarafça yine  (a), (d), (g) ve (h) bentlerinde yer alan bilgileri tüketiciye sipariş verilmeden önce tam olarak anlatmalı ve akabinde ön bilgilendirme formunu en geç mal teslimine kadar yazılı olarak göndermelidir. Ayrıca Yönetmelikin 8/2 maddesi uyarınca telefonda satış hizmetleri söz konusu olduğunda görüşmenin başında tüketiciye mal veya hizmet sağlayan taraf temsilcisi kimliğini ve görüşmenin ticari amacını açıklamak zorundadır. Bu noktada ses kayıtlarının saklanması olası bir uyuşmazlıkta büyük önem arz etmektedir.

İlgili düzenlemenin 7. maddesi uyarınca; tüketiciye mal veya hizmet sağlayan taraf tüketicinin; yukarıda sayılı hususlar hakkında zamanında usulünce bilgilendirildiğini -kullanılan uzaktan iletişim aracına uygun olarak- teyit etmesini sağlamak zorunda olup, aksi halde sözleşme hiç kurulmamış sayılacaktır. Yine, tüketici siparişi onaylamadan hemen önce, verilen siparişin ödeme yükümlülüğü anlamına geldiği hususunda tüketici açık ve anlaşılır bir şekilde bilgilendirilmelidir. Aksi halde tüketici siparişi ile bağlı değildir.

Cayma Hakkı

Öncelikle belirtmek gerekir ki, Tüketicinin herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkını kullanabileceği süre 7 günden 14 güne çıkarılmıştır.

Eki Yönetmelik uyarınca, Cayma hakkı süresi, malın teslimine ilişkin sözleşmelerde, tüketicinin malı teslim aldığı günden itibaren, diğer sözleşmelerde ise sözleşmenin akdedildiği günden itibaren işlemeye başlar. denilmekte iken, yeni Yönetmelikte ise; cayma hakkına ilişkin sürenin mal satışına ilişkin sözleşmelerde tüketici veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin malı teslim aldığı gün başlayacağı, ancak tüketicinin,sözleşmenin kurulmasından malın teslimine kadar olan süre içinde de cayma hakkını kullanabileceği düzenlenmiştir.

Cayma hakkı konusunda tüketicinin bilgilendirildiğini ispat etme yükümlülüğü tüketiciye mal veya hizmet sağlayan taraftadır.

Cayma hakkı süresinin belirlenmesi:

a) Tek sipariş konusu olup ayrı ayrı teslim edilen mallarda, tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin son malı teslim aldığı gün,

b) Birden fazla parçadan oluşan mallarda, tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin son parçayı teslim aldığı gün,

c) Belirli bir süre boyunca malın düzenli tesliminin yapıldığı sözleşmelerde, tüketicinin veya tüketici tarafından belirlenen üçüncü kişinin ilk malı teslim aldığı gün esas alınır.

Malın satıcı tarafından taşıyıcıya teslimi, tüketiciye yapılan teslim olarak kabul edilmez.

Mal teslimi ile hizmet ifasının birlikte yapıldığı sözleşmelerde, mal teslimine ilişkin cayma hakkı hükümleri uygulanır.

Tüketici, cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirilmezse, cayma hakkını kullanmak için 14 günlük süreyle bağlı değildir.

Bu süre her halükarda cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer. Daha önce bu süre 3 ay ile sınırlı idi. Cayma hakkı konusunda gerektiği şekilde bilgilendirmenin bir yıllık süre içinde yapılması halinde, on dört günlük cayma hakkı süresi, bu bilgilendirmenin gereği gibi yapıldığı günden itibaren işlemeye başlar.

Tüketicinin süresi içerisinde cayma beyanını göndermesi yeterlidir, ayrıca tüketiciye mal veya hizmet sağlayan tarafa ulaşmasına gerek yoktur. Bu noktada doğru iletişim bilgi ve imkânlarının sağlanması tüketiciye mal veya hizmet sağlayan tarafın sorumluluğundadır.

Cayma hakkının kullanılması için Yönetmelikte bir EK form düzenlenmiş olsa da tüketici ayrı bir yöntemle de açık cayma beyanını sunabilir. İnternet üzerinden cayma beyanının sunulabilmesine olanak veren bir sistem kurulması halinde tüketiciye mal veya hizmet sağlayan taraf cayma hakkının ulaştığını derhal tüketiciye teyit etmek zorundadır. Telefonla yapılan satışlarda ise ilgili form en geç mal teslimine kadar tüketiciye iletilmelidir.

Süresi içerisinde cayma hakkının kullanıldığının ispatı ise tüketicide olacaktır.

Eskiden cayma hakkının ulaşmasından itibaren malın bedeli 10 gün içerisinde tüketiciye geri ödenirken Yönetmelik ile bu süre 14 güne çıkmış ancak teslim (kargo) masraflarının da iade edileceği açık olarak belirtilmiştir. İşbu geri ödeme, tüketiciye herhangi bir ek masraf çıkarmadan ve satış işleminde kullanılan araca uygun olarak gerçekleştirilecektir.

Ön bilgilendirmede taşıyıcı bilgileri verilmesi halinde, iade için belirtilen taşıyıcı aracılığıyla malın geri gönderilmesi halinde, tüketici iadeye ilişkin masraflardan sorumlu tutulamaz. Ayrıca belirtilen taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesinin olmaması durumunda da ilave hiçbir masraf talep etmeksizin iade edilmek istenen malı almak tüketiciye mal veya hizmet sağlayan taraf sorumluluğundadır.

Ayrıca ön bilgilendirmede eğer satıcı herhangi bir taşıyıcı belirtmezse yine tüketiciden iade masrafı talep edilemeyecektir.

Eski düzenlemede satıcı 20 gün içerisinde malı almalıyken; Yönetmelik ile Tüketici, satıcıdan aksi yönde bir teklif gelmedikçe, cayma bildiriminden itibaren 10 gün içinde malı geri göndermek zorundadır. Bu noktada işbu kurala uymamanın neticeleri tanımlanmamıştır.

Mesafeli Sözleşmenin İfası ve Teslimat

Eski düzenlemeden farklı olarak Yönetmelikte malın ifası için ek 10 günlük sürenin talep edilmesine olanak sağlayacak bir madde bulunmamaktadır. Tüketiciye mal veya hizmet sağlayan taraf; mesafeli sözleşme uyarınca edimlerini en çok 30 gün içerisinde yerine getirmek zorundadır. Bu hususa uymamanın yaptırımı olarak akit feshedilebilecek olup, böyle bir durumda fesih sonrasında her türlü masraf 14 gün içerisinde kanuni faizi ile tüketiciye iade edilmeli ve her türlü alınmış kıymetli evrak geri verilmelidir.

Malda teslimat aşamasında oluşacak zarara kimin katlanacağı da Yönetmelik tarafından düzenlenen yeni bir husus olup, genel hukuk kuralları ile paralel olarak malın teslimine kadar oluşacak zarardan satıcı; malın satıcının talep ettiği taşıyıcıdan başkası tarafından taşınması halinde ise tüketici sorumlu olacaktır.

Yine yeni bir düzenleme uyarınca; daha evvel kurulmuş olan sözleşmeyle ilgili olarak tüketicilerin araması için satıcı tarafından çağrı merkezi gibi bir özel hattın kurulması halinde, işbu hatta görüşmenin bedelinin olağan ücret tarifesinden daha fazla olamayacağı açık bir şekilde kural altına alınmıştır.

Yeni Yönetmelik sözleşme konusu mal ya da hizmet ediminin yerine getirilmesinin imkânsızlaştığı hallerde satıcı veya sağlayıcının, bu durumu öğrendiği tarihten itibaren üç gün içerisinde tüketiciye yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı ile bildirmesini öngörmektedir.

Eski Yönetmelikte satıcı ve sağlayıcıya bu kapsamda bir bildirim yükümlülüğü yüklenmekle beraber bu bildirim için belirli bir süre öngörülmemekteydi.

Kayıtların Saklanması

Yönetmelik uyarınca; eski yönetmelikteki gibi, kurulan mesafeli sözleşmelerden ötürü oluşturulması gereken her türlü bilgilendirme, kayıt ve benzeri evraklar üç yıl boyunca saklanmalıdır. Bu yükümlülük yeni yönetmelik uyarınca; Oluşturulan internet sitesi veya telefonda satış sistemi çerçevesinde, uzaktan iletişim araçlarını kullanmak veya kullandırmak suretiyle satıcı veya sağlayıcı adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık edenler için de getirilmiştir.