Mobil Telefon Abonelik Sözleşmeleri Hakkında

1- Mobil Telefon Abonelik Sözleşmesinin Şekli

 

TBK m. 12’ye göre, sözleşmelerin geçerliliği, kanunda aksi öngörülmedikçe hiçbir şekle bağlı tutulmamıştır. Mobil telefon abonelik sözleşmeleri bakımından, EHK’da herhangi bir şekil şartı öngörülmemiştir. Ancak bu kanuna dayanılarak çıkarılan EHSTHY m. 14/1’de “ Abonelik sözleşmelerinin yazılı şekilde en az on iki punto ile hazırlanması ve aboneye yükümlülük getiren hususların açık ve anlaşılabilir şekilde siyah koyu harflerle belirtilmesi zorunludur. ” denilmek suretiyle, yazılı şekil öngörülmüştür. Belirtmek gerekir ki, EHSTHY’de elektronik haberleşme alanındaki abonelik sözleşmelerinin yazılı şekle tabi tutulmuş olması, yazılı şeklin bu sözleşmeler açısından geçerlilik şekli olarak kabul edilmesi için yeterli değildir. Zira, geçerlilik şekli olarak yazılı şekil şartı, ancak TBK’da belirtildiği üzere kanun ile getirilebilir. Bu açıdan yönetmelikte ifade edilen yazılı şekil ancak, bir ispat aracı olarak görülebilir.

 

2 - Mobil Telefon Abonelik Sözleşmesinin Özellikleri

 

A - Rızai Bir Sözleşmedir.

 

Mobil telefon abonelik sözleşmesinin kurulabilmesi için, sözleşmenin tarafları olan işletmeci ve abonenin karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarının bulunması yeterlidir. Bu husus, mobil telefon abonelik sözleşmesinin rızai bir sözleşme olduğunu göstermektedir. 57

 

B – Tam İki Tarafa Borç Yükleyen Bir Sözleşmedir.

 

Tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde, taraflardan birinin borcu diğer tarafın borcunun karşılığını teşkil eder. Mobil telefon abonelik

sözleşmesi de tam iki tarafa borç yükleyen bir sözleşmedir. Bu sözleşmede işletmecinin mobil haberleşme hizmeti sunma borcunun karşılığını, abonenin ücret ödeme borcu teşkil etmektedir. Bu sözleşmede, taraflar birbirine karşı hem alacaklı hem de borçlu konumundadır.

 

C - Sürekli Borç İlişkisi Doğuran Bir Sözleşmedir.

 

Bir borç ilişkisinde asli borçlardan en az biri, sürekli edimi gerektiriyorsa o borç ilişkisine sürekli borç ilişkisi denilmektedir. 60Mobil telefon

abonelik sözleşmesi bakımından, işletmecinin mobil haberleşme hizmeti sunma borcu sürekli bir edim niteliğindedir. Sözleşmenin karakteristik edimi olan “mobil haberleşme hizmeti sunma” edimi, bu sözleşmeye sürekli borç ilişkisi doğuran bir sözleşme niteliği kazandırmaktadır.

 

D - İş Görme Fonksiyonuna Sahiptir.

 

İş görme sözleşmelerinde, iş gören taraf, iş sahibine karşı sürekli olarak bir iş görme borcu altına girmekte ve sözleşmeden doğan borcunu iş görme faaliyetinde bulunmak suretiyle ifa etmektedir. Mobil telefon abonelik sözleşmelerinde, abonelere hat tahsis edilmek suretiyle mobil haberleşme haberleşme hizmeti sunulması, hizmet sözleşmesindeki gibi bir iş görme faaliyetini bünyesinde barındırmasa da, genel anlamda iş görme sözleşmelerinde yer alan iş görme fonksiyonuna sahiptir.

 

E - Çerçeve Sözleşme Niteliğindedir.

 

Çerçeve sözleşme, tarafların, ileride aynı türden birden fazla sözleşme yapmak niyetiyle, gelecekte yapacakları sözleşmelerin bir takım şartlarını, her sözleşmenin kuruluşunda ayrıca kararlaştırılmasına gerek kalmaksızın, önceden belirledikleri sözleşmedir.63

Çerçeve sözleşme, ileride sözleşme yapma yükümlülüğü doğurmaz, sadece taraflar arasında ileride yapılması muhtemel sözleşmenin ana hatlarını belirler. Mobil telefon abonelik sözleşmesi kapsamında abone, sadece mobil haberleşme hizmetinden yararlanmayı değil, ileride ortaya çıkabilecek farklı türden hizmetlerden de yararlanmayı hedefler. Bu yönüyle mobil telefon abonelik sözleşmesi, genel işlem şartları içeren bir çerçeve sözleşmedir.

 

F - Standart Bir Sözleşmedir.

 

Standart sözleşmeler, bireysel sözleşmelerin karşıtı olarak karşılıklı görüşme ve pazarlık sonucu oluşmayan sözleşmelerdir. Bu sözleşmelerin

içerikleri, kısmen ya da tamamen genel işlem koşullarından oluşmaktadır. Mobil telefon abonelik sözleşmeleri de, uygulamada istisnasız bir şekilde standart sözleşme şeklinde kurulmakta ve içeriğinin büyük bölümünü genel işlem koşulları oluşturmaktadır.66

 

G - Genel İşlem Koşulları İçeren Bir Sözleşmedir.

 

Genel işlem koşulları, TBK m. 20’de “bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla,

önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleri” olarak tanımlanmıştır. Genel işlem koşulları, sözleşmenin bir tarafınca önceden tek taraflı olarak hazırlanır ve sözleşmenin kuruluşu esnasında karşı tarafa sunulur. Mobil telefon abonelik sözleşmeleri de, mobil haberleşme hizmeti sunan işletmecinin önceden tek taraflı olarak hazırlayıp sunduğu sözleşme koşullarının sözleşmenin diğer tarafı olan abone tarafından kabul edilmesiyle kurulduğundan, genel işlem koşulları içeren sözleşmelerdir.

 

Mobil telefon abonelik sözleşmelerinde yer alan genel işlem koşullarına örnek olarak “işletmecinin gerekli gördüğü hallerde tarifede değişiklik yapabilme hakkı” verilebilir. Mobil telefon abonelik sözleşmelerinde yer alan ve işletmeciye tek taraflı olarak tarifede değişiklik yapabilme hakkı tanıyan sözleşme şartının genel işlem koşulu niteliğinde olduğu şüphesizdir. Zira, işletmeci tarafından, abonenin borcunda tek taraflı olarak değişiklik yapılabilmekte ve aboneye bu konuda seçme hakkı tanınmamaktadır. Abone ya işletmeci tarafından tarife üzerinde yapılan değişikliği kabul ederek sözleşmeye devam edecek ya da sözleşmeyi feshedecektir.