Türkiye'de Göç Sorunu ve Kanuni Düzenlemeler

Anadolu toprakları tarih boyunca jeopolitik konumu nedeniyle doğudan ve batıdan gelen göç dalgalarında hem köprü hem de nihai durak vazifesi yapmıştır. Hala da bu vazifeyi sürdürmeye devam etmektedir.     

Sosyal, kültürel ve ekonomik nedenlerle göç hareketlerinin giderek arttığı göz önünde bulundurulduğunda; ülkelerin bu dalgalanmalar ve beraberinde gelen sıkıntıları aşabilmesi için gerekli kanuni düzenlemeler ve bunları koordine bir şekilde uygulayan teşkilatlanmalara sahip olması gerektiği su götürmez bir gerçektir.
   
  

Türkiye, göç yönetimi için kanuni düzenleme ve oluşumları; akademisyenler, uluslararası örgütler, STK’lar ve ilgili kamu kurumlarının katkılarıyla geçtiğimiz yıllarda tamamlamıştır. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu, 4 Nisan 2013’te TBMM’de kabul edilip, 11 Nisan 2013 tarihinde Resmi Gazete’de yayınlanmış ve 11 Nisan 2014 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

6458 Sayılı Kanunun Düzenlenme Sebepleri

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Anayasamızın 16. Maddesi gereği yabancıların temel hak ve özgürlüklerini milletlerarası hukuka uygun olarak düzenlenmelidir.
6458 kanun öncesinde yabancıların hukuki durumlarını düzenleyen 5682 sayılı Pasaport Kanunu ve 5683 sayılı Yabancıların Türkiye’de İkamet ve Seyahatleri Hakkında Kanunlar 1950 tarihinde ve uluslararası platformda tarafı olduğumuz Mültecilerin Hukuki Durumuna Dair Cenevre Sözleşmesi 1951 yılında yürürlüğe girmiştir. 

Hem Avrupa Birliği’ne uyum süreci hem de var olan kanunların çok eski tarihli olması ve özellikle de komşu ülke Suriye’de yaşanan savaşın sonuçlarından en çok etkilenen, sorunlara bir an önce sağlam çözüm yolları bulunması ihtiyacı dikkate alındığında bu yasal zeminin oluşturulması zorunlu hale gelmiştir.

Kanunun İçeriği
Kanun yabancıların Türkiye’ye giriş , çıkış ve kalışlarını; Türkiye’den uluslararası koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamıyla uygulanmasına ilişkin esaslarla İçişleri Bakanlığı’na bağlı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün kuruluş, yetki, görev ve sorumluluklarını düzenlemektedir. Bu kanunla “Geri Göndermeme(non-refoulment)” ilkesi için yasal taban sağlanmıştır.

Kanunla düzenlenen başlıca konu başlıkları şunlardır:

  • Düzenli göç(vize, ikamet, çalışma)
  • Düzensiz göç(sınır dışı, idari gözetim)
  • Uluslararası koruma
  • Geçici koruma
  • İnsan ticareti mağdurlarını koruma
  • Uyum
  • Göç İdaresi Genel Müdürlüğü teşkilatlanması
  • Kurul ve komisyonlar
Bu kanunla uluslararası standartlara uygun ölçüde göç sisteminin hayata geçirilmesi, bürokratik işlemlerin en kısa ve sağlıklı yoldan halledilmesi, insan hakları temelinde özgürlük ve güvenlik arasındaki hassas dengenin korunduğu, uluslararası insan hakları normları ve AB müktesebatına uyumlu, göç alanında ihtiyaç duyduğumuz hukuki idari ve fiziki alt yapıya uygun etkin ve yönetilebilir bir göç sisteminin kurulması amaçlanmıştır.
>
Hatice Yıldız