Yargıtay’dan Belediyeleri İlgilendiren Önemli Karar

Hazine'nin mahalli idarelerden olan alacaklarının büyük bölümünü büyükşehir belediyeleri ve onlara ait şirketlerin borçları oluşturuyor. Hazine Müsteşarlığının yılın ilk çeyreğine ait geçici verilerine göre, Hazinenin 44 mahalli idare ve bağlı şirketten 14 milyar 429 milyon lira alacağı bulunuyor. Bu rakamın 7 milyar 448 milyon lirası vadesi geçmiş, 6 milyar 981 milyon lirası ise vadesi gelmemiş alacaklardan oluşuyor.

Hazinenin mahalli idarelerden alacaklarının büyük bölümünü büyükşehir belediyeleri ve bu belediyelerin şirketlerinin alacakları oluşturuyor. Bu kapsamdaki alacaklar 11 milyar 872 milyon lirayı buluyor. Büyükşehir belediyeleri ve şirketlerinin Hazineye olan borcu, mahalli idarelerin toplam borcunun yaklaşık yüzde 82'sine karşılık geliyor.

 

Durum bu haldeyken, borçlu bir belediye, icra mahkemesine başvurarak belediyeye ait kamu araçları ile belediye başkanının makam aracına konulan haczin kaldırılmasını istedi. İstemin kabul edilmesi üzerine alacaklı, kararı temyiz etti. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, temyiz incelemesini yaptı. Daire, 2015/27315 Esas, 2016/3967 Karar sayılı 16 Şubat 2016 tarihli kararında, belediye başkanlarının makam araçlarının niteliği ve kamu hizmeti açısından zorunlu olup olmadığı konusunda değerlendirmeler yaptı. Kararda, Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin son fıkrasında, "Belediyenin kamu hizmetinde fiilen kullanılan malları ile belediye tarafından tahsil edilen vergi, resim, harç gelirleri haczedilemez" düzenlemesine yer verildiği hatırlatıldı. Kararda, şunlar kaydedildi: "İcra ve İflas Kanunu ve takip hukuku ilkelerine göre asıl olan alacaklının alacağına kavuşmasını sağlamak olduğundan, kural olarak borçluların tüm mallarının haczi mümkündür. Bir malın haczedilememesi için yasal düzenlemenin bulunması zorunludur.

Haczedilmezlik istisnai bir durum olduğundan, bu yöndeki düzenlemelerin de dar yorumlanması gerekir. Ayrıca, bir üst norm olan Anayasası'nın 90/4. maddesi ile de; usulüne uygun olarak yürürlüğe konulmuş temel hak ve özgürlüklerin düzenlendiği milletlerarası anlaşmaların kanun hükmünde olduğu ve uyuşmazlıklarda gözetilmesi gerektiği kuralına yer verilmiştir.

Bu, vicdanları yaralar

Belediyelerin görevleri 5393 Sayılı Yasa'nın 14. maddesinde açıklanmış olup bu görevlerin yerine getirilebilmesi için belediye başkanının makam aracının bulunması zorunlu değildir. Belde sakinlerinin ihtiyaçlarını karşılamak üzere kurulan belediyenin borcu var iken belediye başkanının makam aracı kullanması yukarıda belirtildiği üzere başta Anayasa'ya ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne aykırılık oluşturabileceği gibi kamu vicdanını da rahatsız edecektir.

Araca el konuldu

Yargıtay 12. Dairesi'nin makam araçları ile ilgili verdiği karara benzeyen bir olay daha önce yaşanmıştı. Eski Esenyurt Belediye Başkanı Necmi Kadıoğlu'nun makam aracı, geçtiğimiz yıllarda belediye borçları nedeniyle haczedilmişti.