Ücret Bordrosu

Giriş

Çalışma hayatı kar ve ücret sarmalı etrafında şekillenmiş bir olgudur. Ücretin elde edilmesi kadar belgelenmesi de çalışma hayatında önem arz etmektedir. Kayıt dışılığın yüksek olduğu ülkelerin, çalışma hayatında yaşanan ihtilaflarda ücret, önemli bir paya sahiptir. Usulüne uygun olarak düzenlen ücret bordroları itilafların çözümünde önemli bir ispat aracıdır. Bu çalışmamızda ücret ve ücret bordrosu kavramını tanımlayarak ücret bordrosunun usulüne uygun düzenlenmesi ve yaşanan sorunların çözümünde izlenmesi gereken yollar üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler: Ücret, Ücret Bordrosu, Ücret Bordrosunun Zorunlulukları

1-Ücret Kavramı Nedir?

Anayasanın 55/1 maddesinde ücret, ’’ücret emeğin karşılığıdır.’’ 4857 sayılı İş Kanunun 32.maddesinde ’’ Genel anlamda ücret bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutardır.’’ 5510 sayılı kanunun 3. Maddesinde ise ’’ Ücret: 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlara saatlik, günlük, haftalık, aylık veya yıllık olarak para ile ödenen ve süreklilik niteliği taşıyan brüt tutarı,’’ diyerek tanımlanmıştır.

2-Ücret Bordrosu Nedir? Hukuki Dayanakları Nelerdir?

Ücret bordrosu 213 sayılı vergi usul kanunu’ nun 238. maddesinde düzenlenmiştir. Bu kanuna göre ’’İşverenler her ay ödedikleri ücretler için (Ücret bordrosu) tutmaya mecburdurlar. Gelir Vergisi Kanununa göre vergiden muaf olan ücretlerle diğer ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz.’’

4857 sayılı iş kanunu’ nun 37. maddesinde’’ İşveren işyerinde veya bankaya yaptığı ödemelerde işçiye ücret hesabını gösterir imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan bir pusula vermek zorundadır.’’

5510 sayılı kanun’ nun 102. Maddesinin e bendinin 5 numaralı alt bendinde ’’ İşverenler tarafından ibraz edilen aylık ücret tediye bordrosunda; işyerinin sicil numarası, bordronun ilişkin olduğu ay, sigortalının adı, soyadı, sigortalının sosyal güvenlik sicil numarası, ücret ödenen gün sayısı, sigortalının ücreti, ödenen ücret tutarı ve ücretin alındığına dair sigortalının imzasının bulunması zorunludur. Belirtilen unsurlardan herhangi birini ihtiva etmeyen (imza şartı yönünden makbuz mukabilinde veya banka kanalıyla yapılan ödemeler hariç) ücret tediye bordroları geçerli sayılmaz ve her bir geçersiz ücret tediye bordrosu için aylık asgari ücretin yarısı tutarında, idari para cezası uygulanır.’’

Sosyal sigorta işlemleri yönetmeliğinin 105. Maddesinde ’’İşverenler, Kuruma verdikleri prim belgesinde yazılı olanları doğrulayıcı nitelikte olmak ve Kanunun 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin beş numaralı alt bendinde sayılan hususları içerecek şekilde aylık ücret tediye bordrosu düzenlemekle yükümlüdürler.’’ denilmektedir.

3-Kimler Ücret Bordrosu Düzenlemek Zorundadır?

213 sayılı vergi usul kanunu’ nun 238. maddesinde Ücret bordrosu düzenlemeyecek olanlara ilişkin istisnaya göre ’’Gelir Vergisi Kanununa göre vergiden muaf olan ücretlerle diğer ücret üzerinden vergiye tabi hizmet erbabına yapılan ücret ödemeleri için bordro tutulmaz.’’ Bunların dışındakiler ücret bordrosu düzenlemek zorundadırlar.

4-Çalışanlar Ücret Bordrosu Almak Zorunda mıdır?

Genel hizmet sözleşmesi 6098 sayılı Borçlar kanunu’ nun 393-447 sayılı maddelerinde ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Çalışanlar için ücret bordrosu almak gibi bir hukuki zorunluluk söz konusu değildir. Genel hizmet sözleşmesinin borçlar kanununda düzenlenmiş olması hasebiyle ileride doğacak ihtilafların çözümünde ispat vesikası olarak kullanılmak üzere usulüne uygun ücret bordrosu almak işçinin lehine olacaktır.

5- Ücret Bordrosunda Bulunması Gereken Zorunluluklar Nelerdir?

Ücret bordrosunun hukuki dayanakları bölümünde de değinildiği üzere ücret bordrosu, 213 sayılı Vergi usul kanunu, 4857 sayılı İş kanunu ve 5510 Sayılı sosyal güvenlik ve genel sağlık sigortası kanununda ayrı ayrı düzenlenmiştir. Bu üç kanuna göre bordroda bulunması gereken asgari bilgiler aşağıda tabloda karşılaştırmalı olarak gösterilmiştir.

213 – 4857 ve 5510 Sayılı Kanunlara Göre Ücret Bordrosunda Bulunması Gereken Asgari Bilgiler

213 V.U.K

4857 İ.K.

5510 S.S.G.S.S.K.

İşçinin Adı Soyadı

 

X

X

İlgili Olduğu Dönem

X

X

X

İşyerinin Sicil Numarası

 

 

X

Sigortalının TC Kimlik Numarası

 

 

X