Hukuk Davalarında İstinafta Parasal Sınır

Bölge Adliye Mahkemelerinin 20.07.2016 tarihi itibariyle göreve başlamasıyla, istinafta parasal sınırın Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na ve özel kanunlarda bu konuya ilişkin yapılmış düzenlemelere göre değerlendirmesinin nasıl yapılacağının öğrenilmesi önem kazanmıştır. İlk derece mahkemeleri tarafından verilen nihai kararlarda alacağın miktarı kanunlarda belirlenmiş parasal sınırı geçmiyorsa istinaf yoluna gidilemez, buna istinafta parasal sınır diyoruz. Karar miktarına göre nihai karar her iki taraf açısından kesin olabileceği gibi, bir taraf açısından kesin olup, diğer taraf açısından kesin olmayabilir. Ancak unutmamak gerekir ki, karar kendisi açısından kesin olan taraf, karşı tarafın yaptığı istinaf başvurusuna katılma yoluyla istinaf kanun yoluna başvurabilme imkanına sahiptir.

HMK DÜZENLEMELERİNE GÖRE İSTİNAFTA PARASAL SINIR

HMK md 341’e göre istinaf yoluna başvurulabilen kararlar;

İstinaf yoluna başvurulabilen kararlar

MADDE 341- (1) İlk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü hâlinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.

(2) Miktar veya değeri binbeşyüz Türk Lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir.

(3) Alacağın bir kısmının dava edilmiş olması durumunda binbeşyüz Türk Liralık kesinlik sınırı alacağın tamamına göre belirlenir.

(4) Alacağın tamamının dava edilmiş olması durumunda, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü binbeşyüz Türk Lirasını geçmeyen taraf, istinaf yoluna başvuramaz.

(5) İlk derece mahkemelerinin diğer kanunlarda temyiz edilebileceği veya haklarında Yargıtaya başvurulabileceği belirtilmiş olup da bölge adliye mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işlere ilişkin nihai kararlarına karşı, bölge adliye mahkemelerine başvurulabilir.

 

HMK 341. Madde istinafta parasal sınıra ilişkin genel düzenleme niteliğindedir. Bu düzenlemeye göre miktar ve değeri 1500-TL’yi geçmeyen malvarlığına ilişkin kararlar kesindir ve bu kararlara karşı istinaf yoluna başvurulamaz.

Alacağın bir kısmı dava edilmişse, istinafta parasal sınır kuralı alacağın tamamına göre belirlenecektir. Yani davacı için reddedilen miktar parasal sınırın altındaysa, alacağın reddedilen kısmı dava edilmeyen kısmı ile toplanıp değerlendirme yapılarak toplam miktar parasal sınırı geçiyorsa davacı için istinaf yolunun açık olduğuna karar verilmelidir.

Alacağın tamamı dava edilmişse; kabul edilen ve reddedilen miktarlara göre istinafta parasal sınır değerlendirmesi yapılır. Örneğin ilk derece mahkemesi kısmi kabul şeklinde karar vermişse, kabul edilen kısım 1500-TL’yi geçiyorsa davalı açısından istinaf yolu açıktır. Reddedilen kısım 1500-TL’nin üzerindeyse davacı açısından da istinaf yolu açık olacaktır.

Unutulmaması gereken bir diğer husus da, tarafların lehine hükmedilen miktarlar açısından da eğer hukuki yarar mevcutsa istinafa başvurma haklarının olduğudur. Bu durumda lehe hükmedilen miktarların istinafta parasal sınırın altında olup olmadığına dikkat edilmelidir.

Asıl ve karşı davalarda ise asıl ve karşı davalar yönünden istinafta parasal sınır ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Birleştirilmiş davalar söz konusu olduğunda ise aynı şeyden bahsedebilmek mümkün değildir. Burada davadaki somut duruma göre değerlendirme yapmak doğru olacaktır. Birleştirilen davalar aynı alacağa dayanıyorsa toplam miktara bakılabileceği gibi, farklı alacaklara dayanıyorsa ayrı ayrı değerlendirmek doğru olacaktır.

Mecburi dava arkadaşlığında tüm alacak miktarına göre değerlendirme yapmak doğru iken, ihtiyari dava arkadaşlığında her dava arkadaşı için ayrı değerlendirme yapılmalıdır.

 İŞ MAHKEMELERİ KANUNU’NA GÖRE İSTİNAFTA PARASAL SINIR

 5521 Sayılı Kanunu’nun 8. Maddesinde hem istinaf yoluna başvurma süresi hem de istinafta parasal sınır HMK hükümlerine göre farklı düzenlenmiştir. İlgili düzenleme aşağıdaki gibidir;

İş mahkemelerince verilen nihaî kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Şu kadar ki, para ile değerlendirilemeyen dava ve işler hakkındaki kararlar hariç, miktar veya değeri bin lirayı geçmeyen davalar hakkındaki nihaî kararlar kesindir.

İstinaf yoluna başvurma süresi, karar yüze karşı verilmişse nihaî kararın taraflara tefhimi, yokluklarında verilmiş ise tebliği tarihinden itibaren sekiz gündür.

 Bölge adliye mahkemesinin para ile değerlendirilemeyen dava ve işler hakkındaki kararları ile miktar veya değeri beşbin lirayı geçen davalar hakkındaki nihaî kararlara karşı tebliğ tarihinden başlayarak sekiz gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir.

 Kanun yoluna başvurulan kararlar, bölge adliye mahkemesi ve Yargıtayca iki ay içinde karara bağlanır.”

Düzenlemeden anlaşılacağı üzere, HMK’da istinaf için parasal sınır 1500-TL iken, İş Mahkemeleri Kanunu’nda bu miktar 1000-TL olarak belirlenmiştir. Ayrıca bu düzenlemede bahsedilen parasal miktar dava değeri olup, kararda hükmedilen alacak miktarına göre parasal sınır değerlendirmesi yapılmamalıdır. Dikkate alınması gereken tek miktar dava edilen alacak miktarıdır.

 İCRA İFLAS KANUNA GÖRE İSTİNAFTA PARASAL SINIR

 2004 sayılı İcra İflas Kanunu’nun 363. Maddesi;

 “İcra mahkemesince 85 inci maddenin uygulanma biçimi, icra dairesi tarafından hesaplanan vekâlet ücreti, 103 üncü maddenin uygulanma biçimi ve bu maddede düzenlenen davetiyenin içeriği, yediemin ücreti, yediemin değiştirilmesi, hacizli taşınır malların muhafaza şekli, kıymet takdirine ilişkin şikâyet, ihaleye katılabilmek için teminat yatırılması ve teminatın miktarı, satışın durdurulması, satış ilânının iptali, süresinde satış istenmemesi nedeniyle satışın düşürülmesi 263 üncü maddenin uygulanma biçimi, iflâs idaresinin oluşturulması, icra mahkemesinin iflâs idaresinin işlemleri hakkında şikâyet üzerine verdiği kararlara karşı, iflâs idare memurunun ücret ve masrafları hakkındaki hesap pusulası ve 36 ncı maddeye göre icranın geri bırakılmasına ilişkin kararları dışındaki kararlarına karşı, ait olduğu alacak, hak veya malın değer veya miktarının bin lirayı geçmesi şartıyla istinaf yoluna başvurulabilir. İstinaf yoluna başvuru süresi tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren on gündür. İcra mahkemesi kararları aleyhine işlemleri uzatmak gibi kötüniyetle istinaf yoluna başvurulduğu anlaşılırsa Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 422 nci maddesi hükmü uygulanır. Kesin bir karara karşı kötüniyetle istinaf yoluna başvuranlar hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır. İstinaf yoluna başvuru satıştan başka icra işlemlerini durdurmaz. İcranın devamı için gereken evrak alıkonularak bunların birer örneği bölge adliye mahkemesine gönderilecek dosyaya konulur.”

Madde metninden anlaşılacağı üzere, maddede sayılan kesin kararlar dışındaki icra hukuk mahkemesi kararları için kararın dayandığı alacak hak veya malın değer veya miktarının istinaf yolu için parasal sınırı 1000-TL’dir. Dolayısıyla icra hukuk mahkemesi nihai kararındaki hüküm miktarı değil, kararın dayanak alacak miktarına göre parasal sınır değerlendirmesi yapılmalı, karar için istinaf yolunun açık olup olmadığı değerlendirilmelidir.

 Genel hatlarıyla hukuk davaları için istinafta parasal sınırı incelediğimiz bu yazımızdan da anlaşılacağı üzere HMK’daki genel istinaf hükümleri dışında özel kanunlarda da farklı parasal sınırlar düzenlenmiştir. Bu nedenle davanın konusuna göre özel kanun hükümleri araştırılmalı, istinafa ilişkin özel düzenlemeler olup olmadığı, HMK hükümlerine atıf yapılıp yapılmadığı tespit edilerek istinaf yoluna başvurulmalıdır.


Hukuk davalarında istinaf dilekçe örneğine iş bu linkten ulaşabilirsiniz.