Kartel Oluşturan 12 Bankaya Karşı 3 Kat Tazminat Davası

Ülkemizde faaliyet göstermekte olan 12 banka tarafından kartel oluşturulmak suretiyle müşterilerin zarara uğratıldığı, iş bu banka müşterilerinin dava açarak zarar miktarlarının 3 katına kadar tazminat kazanabilecekleri haberleri basında geniş yer bulmaktadır. Peki bahse konu 12 bankanın kartel oluşturması ne demektir? Bu bankalardan hangi hizmetleri almış müşteriler nasıl zarara uğratılmıştır? Zarara uğratılmış banka müşterileri zararlarının tazminini sağlamak için nasıl bir hukuki yol izlemelidirler?

Kartel Oluşturmak Ne Demektir?

4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunu’nun 4. Maddesine göre belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır. Rekabet hukuku düzenlemelerinin getiriliş amacı, serbest piyasa ekonomisi çerçevesinde rekabetin sağlıklı bir şekilde devamını sağlamak, piyasaya hakim durumda olan teşebbüslerin bu gücünü kötüye kullanmak suretiyle haksız kazanç elde etmelerinin önüne geçmek, rekabeti engellemeye yönelik teşebbüsler arası anlaşmaların yapılmasını engellemek için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamaktır.

Kartel aynı iş kolunda hizmet veren teşebbüslerin bir araya gelerek tekelleşmesine verilen addır. Kartelleşme piyasa unsurlarının arz ve talebe göre değil, tekelleşen kartelin kararlarına göre oluşmasına sebep olacağından rekabeti engeller. Bu nedenle istenmeyen bir durumdur.

12 Banka Nasıl Kartel Oluşturdu?

Rekabet Kurulu Türkiye'de faaliyet gösteren bankaların mevduat, kredi ve kredi kartı hizmetlerine ilişkin faiz oranı, ücret ve komisyonların birlikte belirlenmesi konusunda anlaşma ve/veya uyumlu eylem içerisinde bulunmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4 üncü maddesine aykırı davranıp davranmadıkları konusunda soruşturma başlatmış, iş bu soruşturma neticesinde 12 bankanın mevduat, kredi, kredi kartı hizmetleri, faiz oranları ve birtakım ücretlerin belirlenmesi konularında piyasada rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama etkisi doğuran veya bu etkiyi doğurabilecek nitelikte olan anlaşma ve uyumlu eylem içerisinde bulundukları tespit edilerek, ilgili 12 banka idari para cezasına mahkum edilmiştir. Ceza alan bankalar Rekabet Kurulu’nun bu kararının iptali istemiyle İdare Mahkemesinde dava açmışlarsa da dava reddedilmiştir. Nihayet iş bu red kararı Danıştay ‘a gönderilerek temyiz edilmiştir.

Danıştay’ın Nihai İçtihatı

Danıştay 13. Daire Kurul kararını hukuka uygun bularak, davacı bankanın temyiz talebini reddetmişir.

“…Davacı teşebbüsün; soruşturma kapsamında elde edilen Belge-2?den ve bu belgeye dayalı yapılan iktisadi analizlerden varlığı açıkça anlaşılan centilmenlik anlaşmasına taraf olduğu, Belge-3 ve Belge- 4 ile bu belgelere dayalı yapılan analizlerden mevduat faizlerindeki orana ilişkin anlaşmaya katıldığı, Belge-14, Belge-16, Belge-19, Belge-20 ve Belge-21'den kamu sermayeli bankaların aralarında rekabeti bozucu amaç taşıyan anlaşma yaptıkları, davacının da bu anlaşmaya dahil olduğu anlaşılmaktadır. Bu itibarla, davacının belirtilen rekabete aykırı davranışlarıyla Kanun'un 4 üncü maddesini ihlal ettiği anlaşıldığından, 2011 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayrisafi gelirlerinin takdiren % 1'i oranında olmak üzere davacıya 82.172.910-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır…”

Böylece 12 banka tarafından zarara uğratılmış banka müşterilerinin zararlarını tazmin için yargıya başvurmaları için hukuki yol açılmış bulunmaktadur.

Danıştay kararının tamamına http://kandemirhukuk.com/bankacilik-12-banka-danistay-karari/ linkinden ulaşabilirsiniz.

Söz Konusu 12 Banka Hangileridir?

Kartel oluşturarak müşterilerini zarara uğratan 12 bankanın tam listesi şöyledir:

1.      Akbank T.A.Ş. (AKBANK),

2.      Denizbank A.Ş. (DENİZBANK),

3.      Finans Bank A.Ş. (FİNANSBANK),

4.      HSBC Bank A.Ş. (HSBC),

5.      ING Bank A.Ş.(ING),

6.      Türk Ekonomi Bankası A.Ş. (TEB),

7.   Türkiye Garanti Bankası A.Ş. (GARANTİ), (Garanti Ödeme Sistemleri A.Ş.(GÖSAŞ) ve Garanti Konut Finansmanı Danışmanlık A.Ş. (GKFD) )

8.      Türkiye Halk Bankası A.Ş. (HALKBANK),

9.      Türkiye İş Bankası A.Ş. (İŞ BANKASI),

10.  Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. (VAKIFBANK),

11.  Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. (YKB)

12.  T.C. Ziraat Bankası A.Ş.(ZİRAAT)

 Tazminat Davasını Kimler Açabilir ve Ne Kadar Tazminat Talep Edilebilir?

Tazminat davasını 21.08.2007 ile 22.09.2011 tarihleri arasında bu 12 bankadan mevduat, kredi ve kredi kartı hizmeti almış tüm banka müşterilerinin açması mümkündür. Tacir ve tüketici ayrımı bulunmamaktadır. Zarara uğramış banka müşterileri zararlarının 3 katı tutarında tazminat talep edebileceklerdir.

Tüketici Hukuku Enstitüsü Başkanı olan Sayın Hakan TOKBAŞ’ın yaptığı örnek hesaplama şu şekildedir:  200 bin lira 120 ay vadeli konut kredisi çekildiğini varsayalım. 15 baz puan ‘kartel faizi’ kadar zarar hesabı yapılırsa, yüzde 1,0 faizle (serbest piyasa için kabul ettiğimiz faiz oranı) çekilirse 344 bin 330 lira eder. Yüzde 1,15 faizle (kartelden dolayı suni olarak belirlenen faiz oranı) çekilirse 369 bin 759 lira eder. Aradaki fazladan alınan faizin 200 bin liralık 120 ay vadeli konut kredisine krediye yansıyan tutarı, 25 bin 429 lira ediyor. İşte bu kartel faizinin oluşturduğu fark tutarının 3 katı oranında tazminat verileceği hesaplandığında, 200 bin lira kredi çeken bir vatandaşın 76 bin 287 lira tazminat kazanabileceğini ifade edebiliriz…

Sonuç itibariyle 21.08.2007 ile 22.09.2011 tarihleri arasında mevzubahis 12 bankadan mevduat, kredi veya kredi kartı hizmeti alan banka müşterilerine, tazminat davası açma haklarını uzman hukuki yardım ile değerlendirmelerini tavsiye etmektedir.