Yaş Büyütme ve Küçültme Davaları

Yaş büyütme ve küçültme davaları, kişinin çeşitli sebeplerle doğum tarihinin nüfusa gerçeğe aykırı olarak kaydedilmiş olması halinde açılması söz konusu olan dava çeşididir. Bir kişinin resmi kayıtlarda görülen yaşının gerçeği yansıtmaması, hayatında pek çok zorluğa sebep olabilir. Son zamanlarda özellikle bedelli askerlik düzenlemesinden faydalanmak isteyen kişilerin gerçekte yaşlarının bedelli askerlik yasasından faydalanmaya uygun olmasına rağmen, resmiyette daha küçük yaşta görünmeleri nedeniyle merak konusu bir husus olmuştur. Bunun dışında okul hayatında, yaş şartı olan memuriyet gibi işlerde ve başka birçok konuda nüfustaki yaşın gerçeği yansıtmaması, bireylerin mağduriyetine sebep olabilmektedir. İşte bu mağduriyetlerin önüne geçebilmek için hangi hallerde ve ne şartlarda yaş büyütme ve küçültme davası açılabileceğini bilmekte fayda vardır.



Dava Şartları

Yaş büyütme ve küçültme davalarının dinlenebilmesi için, kişinin hastanede veya doğumevinde doğmuş olmaması, olduğunu beyan ettiği yaşın dış görünüşü ile uyumlu olması gereklidir. Ayrıca beyan ettiği yaşta bir kardeşinin de bulunmaması şarttır. Bu davalar yalnızca bir kere açılabilir. Dolayısıyla kişi daha önce dava açarak yaş büyütme veya küçültme işlemi yaptıysa tekrar bu davayı açamaz.

Süre

Nüfus kütüğüne kayıtlı olanlar için bu davayı açma için herhangi bir süre koşulu getirilmemiştir. Her zaman açılabilir.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise kişinin nüfusa kayıtlı olduğu yer mahkemesidir.

Dava kime Karşı Açılır?

Yaş büyütme ve küçültme davalarında davalı Nüfus Müdürlüğüdür.

Dava süreci ve ispat

Yaş büyütme veya küçültme davalarında mahkeme öncelikle dava şartlarının bulunup bulunmadığını inceleyecektir. Hastane kayıtları, nüfus kayıtları, ana babanın evlenme tarihi, kişinin varsa kardeşlerinin doğum tarihleri incelenir. Davacı hastanede veya doğumevinde doğmuşsa nüfusa kayıtlı yaşı gerçeği yansıtıyor olduğundan dava reddedilir. Bunlardan başka mahkeme kişinin beyan ettiği yaşa uygun fiziksel görünüme sahip olup olmadığını bizzat kişiyi inceleyerek tespit eder. Bildirilen tanıkları dinler. Gerekli görürse adli tıp kanalıyla yaş incelemesi yaptırır, kemik yaşı tespit ettirir. Elde edilen sonuçlara göre mahkeme davayı kabul veya reddeder.

Yaş Düzeltme Davalarıyla Yaş Büyütme ve Küçültme Davaları Karşılaştırılması

Yaş düzeltme davası, kişinin yaşının nüfus işlemlerindeki bir hatadan kaynaklı olarak yanlış kaydedilmesi sonucu kaydın düzeltilmesinin sağlanması amacıyla açılan davadır.  Yaş büyütme ve küçültme davaları kesin delillere dayanmaz, daha çok kanaate yönelik karar verilir. Ancak yaş düzeltme davasında hastane kayıtları gibi kesin delillere dayanılarak karar verilir. Yukarıda açıkladığımız üzere hastanede veya doğumhanede doğmuş olanlar yaş büyütme-küçültme davası açamazlar zira nüfustaki kayıt hastane kayıtlarının geçerliliğine dayanılarak tutulmuştur. Yaş düzeltme davasında ise hastane kayıtları ile nüfus kayıtları birbiriyle uyuşmamaktadır ve bu yanlışın düzeltilmesi söz konusudur.

Yaş düzeltme davası kesin delillere dayanılarak karar verilen bir dava olduğundan, yaş düzeltme kararı ile yaşı bedelli askerlik yaş sınırı içine girenler, bedelli askerlik yasasından faydalanabilirler. Ancak yaş büyütme ve küçültme davası için aynı şey söz konusu değildir. Yaş büyütme küçültme davası ile yaşı bedelli askerlik yasası sınırına dahil olanlar, bedelli askerlik yasasından faydalanamazlar.

Yaş düzeltme davalarında davalı, yetkili ve görevli mahkeme yaş büyütme küçültme davalarındaki gibidir.