Sınai mülkiyet kanununda marka suçları ve cezaları

Ülkemiz patent marka ve tasarımların etkin korunması için gerekli olan Sınai Mülkiyet Kanunu'na nihayet kavuştu.

Sınai Mülkiyet Kanunun 7.maddesi Marka tescilinden doğan hakların kapsamını ve bu hakların istisnalarını şu şekilde düzenlemiştir:

- Bir markanın Sınai Mülkiyet Kanununu korumasından yararlanması için TESCİLLİ OLMASI ZORUNLUDUR.

- Marka tescilinden doğan haklar sadece marka sahibine aittir. Markanın başkaları tarafından kullanılması sadece marka sahibinin İZNİ İLE olabilmektedir.

- Tescilli bir markanın aynısı veya benzeri olan bir işaret tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerde marka sahibinin izni olmadan kullanılamaz. Bu tür kullanımlar marka sahibi tarafından engellenebilir.

- Tescilli markanın aynısı veya benzeri olan  bir işaret tescilli markanın kapsadığı mal veya hizmetlerde halk tarafından karıştırılacak şekilde kullanılamaz. Kullanılması durumunda marka sahibi tarafından engellenebilir.

- Tescilli bir markanın itibarından  ve tanınmışlığından haksız yararlanılması durumunda bu kullanım marka sahibi tarafından engellenebilir.

Sınai Mülkiyet Kanunu 7.maddesine göre tescilli bir marka veya işaretin marka sahibinin izni alınmadan aşağıda şekillerde kullanılması durumunda , bu kullanım engellenebilir;

- İşaretin, mal veya ambalajı üzerine konulması.

- İşareti taşıyan malların piyasaya sürülmesi, teslim edilebileceğinin teklif edilmesi, bu amaçlarla stoklanması veya işaret altında hizmetlerin sunulması ya da sunulabileceğinin teklif edilmesi.

- İşareti taşıyan malın ithal ya da ihraç edilmesi.

- İşaretin, teşebbüsün iş evrakı ve reklamlarında kullanılması.

- İşareti kullanan kişinin, işaretin kullanımına ilişkin hakkı veya meşru bağlantısı olmaması şartıyla işaretin aynı veya benzerinin internet ortamında ticari etki yaratacak biçimde alan adı, yönlendirici kod, anahtar sözcük ya da benzeri biçimlerde kullanılması.

- İşaretin ticaret unvanı ya da işletme adı olarak kullanılması.

- İşaretin hukuka uygun olmayan şekilde karşılaştırmalı reklamlarda kullanılması. 
Marka Sahibinin Hakları tamamen sınırsız değildir. Bu hakların bazı istisnaları bulunmaktadır. Sınai Mülkiyet Kanunu 7.maddesine göre Marka sahibi, üçüncü kişiler tarafından dürüstçe ve ticari hayatın olağan akışı içinde, markasının aşağıda belirtilen biçimlerde kullanılmasını engelleyemez:

- Gerçek kişilerin kendi ad veya adresini belirtmesi.

- Malların veya hizmetlerin türüne, kalitesine, miktarına, kullanım amacına, değerine, coğrafi kaynağına, üretim veya sunuluş zamanına ya da diğer niteliklerine ilişkin açıklamalarda bulunulması.

- Özellikle aksesuar, yedek parça veya eşdeğer parça ürünlerinde, malın ya da hizmetin kullanım amacının belirtilmesinin gerekli olduğu hâllerde kullanılması. 
Marka Hakkına Tecavüz Sayılan filler Sınai Mülkiyet Kanunun 29.maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir;

Marka hakkına tecavüz sayılan fiiller;

- Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı 7 nci maddede belirtilen biçimlerde kullanmak.

- Marka sahibinin izni olmaksızın, markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markayı taklit etmek.

- Markayı veya ayırt edilemeyecek kadar benzerini kullanmak suretiyle markanın taklit edildiğini bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla kullanılan markayı taşıyan ürünleri satmak, dağıtmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak, ihraç etmek, ticari amaçla elde bulundurmak veya bu ürüne dair sözleşme yapmak için öneride bulunmak.

- Marka sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek.

- Marka hakkına tecavüze ilişkin cezai hükümler Sınai mülkiyet Kanununun 30.maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir;

- Başkasına ait marka hakkına iktibas veya iltibas suretiyle tecavüz ederek mal üreten veya hizmet sunan, satışa arz eden veya satan, ithal ya da ihraç eden, ticari amaçla satın alan, bulunduran, nakleden veya depolayan kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi  bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

- Marka koruması olduğunu belirten işareti mal veya ambalaj üzerinden yetkisi olmadan kaldıran kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

- Yetkisi olmadığı hâlde başkasına ait marka hakkı üzerinde devretmek, lisans veya rehin vermek suretiyle tasarrufta bulunan kişi iki yıldan dört yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.

- Bu maddede yer alan suçların bir tüzel kişinin faaliyeti çerçevesinde işlenmesi hâlinde ayrıca bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur.

- Bu maddede yer alan suçlardan dolayı cezaya hükmedebilmek için markanın Türkiye'de tescilli olması şarttır.

- Bu maddede yer alan suçların soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır.

- Başkasının hak sahibi olduğu marka taklit edilerek üretilmiş malı, satışa arz eden veya satan kişinin bu malı nereden temin ettiğini bildirmesi ve bu suretle üretenlerin ortaya çıkarılmasını ve üretilmiş mallara elkonulmasını sağlaması hâlinde hakkında cezaya hükmolunmaz.

Sınai Mülkiyet Kanununda yer alan bu cezalar marka taklit suçunun ağır bir suç olduğunu göstermektedir. Bu nedenle kendisine ait olmayan markayı taklit etmeden önce, bu fiilin nelere mal olacağını hesap etmeden başkasına ait markayı taklit etmeye kalkışmak firmaların kapanmasına yol açabilecek ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalabileceklerdir.

 Av. Ali ÇAVUŞOĞLU

www.alicavusoglu.av.tr