İyi Hal İndiriminin Artıları, Eksileri

İyi hal indirimi, suçlunun hareketlerindeki ‘iyi hal’in hakim tarafından değerlendirildiği ancak kesin çizgilerle belirlenmemiş bir durumdur ve cezanın caydırıcılığı üzerinde olumsuz etki yarattığı kaçınılmazdır. Türk Ceza Kanununun 62. Maddesinde takdiri indirim nedenleri sayılmıştır ve “failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki davranışları, cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri gibi” sebeplerle hakim ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının müebbet hapse, müebbet hapis cezasının yirmi beş yıla, diğer cezaların da altıda birine kadar indirime hükmedebilmektedir. Bunun yanı sıra davranışlar kanunda açıkça tanımlanmayarak hakime oldukça geniş bir takdir yetkisi tanınmıştır.

Mahkemelerin genel eğilimi de iyi hal indirimi uygulama yönündedidir. Bu da kimi zamanlar iyi hal indiriminin, kamuoyu vicdanında kabulu noktasında sıkıntılar doğurmaktadır. Örneğin karısını öldüren adam mahkemede takım elbise giydiği için iyi halli biri olarak değerlendirilmeli midir? Elbette ki ceza hukukunun bir amacı da suçluya yaptığı hukuka aykırı fiil için ceza verirken toplumu tehlikeden korumaktır ve aynı zamanda da onu topluma kazandırmaya çalışmaktır, Fakat yine de iyi hal indirimini değerlendirirken hassas hareket etmek gerekir.


Bu noktada öldürme suçunda, yitirilen hukuksal değer her şeyden üstün olan yaşam hakkıdır, birinin kasıtlı olarak hayatını ve geleceğini elinden alan kişiye, tüm iyi hal indirimleri uygulandığında, geriye kalan yalnızca birkaç yıllık ceza adil bir seçim olacak mıdır? Düşünülmesi gerekir.

Gerek geride kalanlar için gerekse hayatı elinden alınan insan için ortada hafife alınabilecek bir durum yoktur. Bu kural elbette yalnızca öldürme suçu için geçerli değildir, bütün ceza davalarında iyi hal indirimi uygulanabilir, somut olaya göre iyi bir sonuç da ortaya çıkarabilir. Ancak özellikle kadın cinayetlerinde, maalesef haksız tahrik ve iyi hal gibi bir ton indirimle adeta katillerin yaptıkları yanlarına kalmaya devam etmektedir. 
Son gelişmeler ışığında Özgecan Arslan’a tecavüz edip vahşice öldüren katillere iyi hal indirimi uygulanması ihtimali bile adeta kan dondurmakta ve bu uygulanmanın olumsuz durumlara yol açmasına en büyük örneği teşkil etmektedir. 
Sonuç olarak her suça uygulanabilir olması açısından iyi hal indirimi hem olumlu hem olumsuzdur, açlıktan ekmek çalan insanla karısını öldüren adam aynı indirim imkanına sahip kılınmaktadır. Burada hakimin takdiri, somut olaya göre hak edilen cezaya karar vermek açısından çok önemlidir. Aksi halde işledikleri suça karşılık gelen cezanın az belirlenmesi adeta bir teşvik unsuru haline gelebilecektir. ‘Nasılsa az yatıp çıkacağım’ ile göze alınarak işlenen suçların oluşabilme riski artacaktır. 

Alara Naçar